Hverju breyttu kosningar? Um samhengi kosninga og stjórnarmyndana í 65 ár

Helgi Skúli Kjartansson

Útdráttur


að kjósendur sneru við þeim baki heldur af því að samkomulag stjórnarflokka var erfitt og endasleppt. Í kosningum var tekist á um menn og málefni flokkanna en ekki um hugsanlegan stjórnarmeirihluta, nema aðeins í kosningunum 1956 þegar tilraun Framsóknarflokks og Alþýðuflokks ("hræðslubandalags") til að ná meirihluta með kosningabandalagi hlaut ekki brautargengi. Þessi takmörkuðu áhrif kjósenda á stjórnarmyndanir skýrast m.a. af mjög stöðugu fjögurra flokka kerfi með lítt breytanlegum fylgishlutföllum á árunum 1942-1967. Á viðreisnarárunum 1959-1971 var í kosningum tekist á um nauman meirihluta stjórnarflokkanna sem þeim tókst að verja tvívegis en misstu 1971. Með þeim kosningum hófst nýtt tímabil í kosningasögunni: Meiri fylgissveiflur milli kosninga og meira svigrúm fyrir nýja flokka sem oftast mynduðust við klofning hinna gömlu. Átta sinnum í röð urðu stjórnarskipti við kosningar. Fylgistap átti oft þátt, jafnvel meginþátt, í að fyrri stjórn sat ekki áfram óbreytt. Jafnframt fór gengi flokka í kosningum að ráða nokkru um möguleika þeirra á að taka þátt í næstu stjórnarmyndun.

Heildartexti:

PDF


DOI: https://doi.org/10.13177/irpa.a.2007.3.1.3

Baktilvísanir

  • Engar baktilvísanir




        

Útgefandi er Stofnun stjórnsýslufræða og stjórnmála við Háskóla Íslands.

Kerfið er vistað af Reiknistofnun Háskólans.